จีน
วิทยาศาสตร์สามารถเปิดกว้างและปลอดภัยได้หรือไม่? ประเทศต่างๆ ต้องเผชิญกับการรักษาความปลอดภัยด้านการวิจัยที่เข้มงวดขึ้นในขณะที่การครอบงำของจีนเติบโตขึ้น
เมื่อวันที่ 13 ธ.ค. 2567 สหรัฐฯ และจีนลงนามข้อตกลงวิทยาศาสตร์ฉบับใหม่ แม้จะเสี่ยงต่อความร่วมมือระดับโลก ความกังวลเกี่ยวกับความปลอดภัยยังเพิ่มขึ้น
Key Points
-
ท่ามกลางความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน ข้อตกลงทวิภาคีด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีถูกต่ออายุ แต่ขอบเขตแคบลง ความเป็นห่วงด้านความปลอดภัยเพิ่มขึ้น ส่งผลให้หลายประเทศออกมาตรการปกป้องการวิจัยจากการแทรกแซงจากต่างประเทศ การเน้นความปลอดภัยอาจขัดขวางความร่วมมือระหว่างประเทศ
-
จีนประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็วในด้านวิทยาศาสตร์ โดยถูกกล่าวหาว่าขโมยเทคโนโลยี ทำให้หลายประเทศจับตามองมากขึ้น ในปี 2023 มีการจัดตั้งมาตรการต่างๆ เพื่อปกป้องการวิจัยที่สำคัญ สหรัฐฯ และพันธมิตรได้ออกโปรโตคอลรักษาความปลอดภัยหลายอย่างเพื่อควบคุมการละเมิดข้อมูล
- แม้ว่าการรักษาความปลอดภัยจะเป็นสิ่งสำคัญ แต่ก็ต้องระวังไม่ให้ขัดขวางความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ การเปิดกว้างทางวิทยาศาสตร์มีความสำคัญต่อความก้าวหน้าระหว่างประเทศ ถึงกระนั้น การดำเนินนโยบายที่เข้มงวดเกินไปอาจนำไปสู่การสิ้นสุดยุคความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ระดับโลก
ท่ามกลางสถานการณ์ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีนที่ทวีความรุนแรงขึ้น ทั้งสองประเทศได้บรรลุข้อตกลงทวิภาคีด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอีกครั้งในปี 2567 ซึ่งถือเป็นการตอกย้ำความร่วมมือที่ยาวนานกว่า 45 ปี ถึงแม้ว่าจะมีความพยายามในการแก้ไขข้อตกลงเพื่อลดความเสี่ยงจากการช่วยเหลือคู่แข่งทางการทหารและการค้าของจีน ข้อตกลงดังกล่าวได้จำกัดหัวข้อในการศึกษาร่วมและมีการเพิ่มเติมกลไกการระงับข้อพิพาท ทั้งนี้เพื่อตอบสนองต่อความกังวลที่เพิ่มขึ้นทั่วโลกว่าความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์อาจกลายเป็นช่องทางในการขโมยข้อมูลสำคัญ
ผู้กำหนดนโยบายทั่วโลก เช่น สหภาพยุโรป แคนาดา ญี่ปุ่น และออสเตรเลีย ได้ออกมาตรการต่างๆ เพื่อป้องกันการขโมยเทคโนโลยีและการใช้ประโยชน์จากการวิจัยที่สำคัญของชาติ นอกจากนี้ ในสาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับสูง จีนได้ก้าวขึ้นมาเป็นผู้นำในการตีพิมพ์ผลงานวิจัยและสิทธิบัตรในหลายสาขา จนนำไปสู่การเร่งให้เกิดการพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองและส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองระดับโลก
อย่างไรก็ตาม ความพยายามในการรักษาความปลอดภัยอาจส่งผลเชิงลบต่อความร่วมมือระหว่างประเทศที่เป็นตัวขับเคลื่อนความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ ภารกิจการรักษาความปลอดภัยที่มากเกินไปสามารถขัดขวางการเปิดเผยข้อมูลและแชร์ผลงานวิจัยอย่างเสรี ซึ่งถือเป็นรากฐานสำคัญของวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ ในช่วงนี้ การตั้งข้อจำกัดด้านการวิจัยและการควบคุมข้อมูลอาจทำให้ขอบเขตของความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ระดับโลกหดแคบลง ซึ่งอาจนำไปสู่ยุคสิ้นสุดของความร่วมมือกันในระดับนานาชาติที่ครอบคลุม
ในขณะที่หลายประเทศก้าวไปข้างหน้าในการพัฒนากลไกความร่วมมือระดับทวิภาคีและเพิ่มความโปร่งใสในการวิจัย องค์กรอย่าง OECD ก็รวบรวมข้อมูลและแนวทางการรักษาความปลอดภัยเพื่อเป็นแหล่งข้อมูลในการพัฒนาและป้องกันความเสี่ยงจากการวิจัยที่มีความละเอียดอ่อน การทำงานร่วมกันของทุกประเทศในการสร้างสมดุลระหว่างการรักษาความปลอดภัยและการเปิดเผยข้อมูลถือเป็นหัวใจสำคัญในการยั่งยืนความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ในระดับโลก
